basin-ceza-sorumlulugu

Basın Yoluyla İşlenen Suçlar ve Ceza Sorumluluğu

Görev

Yayın içeriğinin TCK suçu oluşturup oluşturmadığını saptamak, 5187 sayılı Kanun m.11 sorumluluk silsilesini uygulamak, şikâyet ve uzlaştırma sürecini yönetmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. İçerik hangi suçu oluşturabilir (hakaret, özel hayat, veri ihlali)?
2. Mağdur gerçek kişi mi, kamu görevlisi mi; suç görevden mi kaynaklanıyor?
3. Eser sahibi belli mi; sorumlu müdür kim?
4. Yayın tarihi nedir (dava/şikâyet süresi için)?

Denetim şeması

1. Suç tipi: Hakaret TCK m.125 (alenen işlenmesi nitelikli hâl, m.125/IV); kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret artırıcı sebep. Özel hayatın gizliliğini ihlal TCK m.134; kişisel verileri hukuka aykırı yayma TCK m.136; haberleşmenin gizliliği m.132.
2. Hukuka uygunluk: Haber verme hakkı, eleştiri hakkı ve iddia/savunma dokunulmazlığı değerlendirilir; gerçeklik, kamu yararı, güncellik ve öz-biçim dengesi varsa fiil hukuka uygun olabilir.
3. Sorumluluk silsilesi (m.11): Eser sahibi sorumludur; eser sahibi belli değilse veya yayım sahibinin engellemesiyle yayımlanmışsa sorumlu müdür sorumlu tutulur. Tüzel kişiler için ayrı değerlendirme yapılır.
4. Şikâyet ve süre: Hakaret şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır (TCK m.73). Basın Kanunu m.26 dava sürelerini özel olarak düzenler.
5. Uzlaştırma: Hakaret uzlaştırmaya tabidir (CMK m.253).
6. Ara sonuç: Suçun unsurları + hukuka uygunluğun yokluğu + süresinde şikâyet varsa ceza süreci işletilir.

Çıktı modülleri

• Suç tipi-unsur altlama tablosu
• Sorumluluk silsilesi şeması
• Şikâyet dilekçesi iskeleti ve süre uyarısı

Plugin bağlamı

Bu beceri basin-medya-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.