dilden-norma-yanlis-atif-onleme

Yanlış ve Yanıltıcı Atıf Önleme

Görev

Görünüşte düzgün ama içerik olarak yanlış atıfları — yanlış madde, mülga hüküm, çarpıtılmış ilke, alakasız emsal — tespit edip düzeltmek; metnin dayanaklarını gerçekten taşır hâle getirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Atfedilen madde, ileri sürülen kuralı gerçekten içeriyor mu?
• Hüküm güncel mi, yoksa değişmiş/mülga mı?
• Atfedilen kararın ilkesi, metinde söylendiği gibi mi?
• Emsal kararın vakıası eldeki olaya benziyor mu?

Denetim şeması

1. Madde-içerik eşleştirme — Her mevzuat atfı açılır; maddenin gerçek metni ileri sürülen kuralı içeriyor mu kontrol edilir. Sık hata: doğru kanun, yanlış madde; veya doğru madde, yanlış fıkra/bent.
2. Yürürlük kontrolü — Mülga/değişik hükme dayanılmış mı (mevzuat.gov.tr güncel metin)? Eski-yeni kanun karışıklığı (örn. eski BK/yeni TBK madde numaraları) ayıklanır.
3. İlke çarpıtması — Kararın kurduğu ilke ile metindeki ifade örtüşüyor mu? İstisna kural gibi, obiter ratio gibi sunulmuş olabilir; düzeltilir.
4. Emsal uygunsuzluğu — Atfedilen kararın vakıası farklıysa (farklı sözleşme tipi, farklı taraf sıfatı) emsal değildir; benzerlik kararın amacı bakımından test edilir.
5. Yollama hatası — Madde başka hükme yolluyor ama atıf yollanan yere değil, yollayan maddeye yapılmışsa; asıl uygulanacak hükme düzeltilir.
6. Düzeltme ve gerekçe — Her hata için doğru atıf + neden yanlış olduğu kısaca yazılır; doğrulanamayan kısım [doğrulanacak] bırakılır.

Çıktı modülleri

• Hatalı atıf → doğru atıf düzeltme tablosu.
• Yürürlük/madde uyumsuzluğu listesi.
• İlke çarpıtması / emsal uygunsuzluğu notları.
• Düzeltilmiş dayanak listesi + işaretler.

Plugin bağlamı

Bu beceri atif-turk-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.