aym-bireysel-basvuru-stratejisi

AYM Bireysel Başvuru Stratejisi

Görev

Anayasa ve AİHS ortak koruması altındaki bir temel hakkın kamu gücü işlemiyle ihlal edildiği iddiasını, Anayasa m.148/3 ve 6216 sayılı Kanun çerçevesinde bireysel başvuruya hazırlamak; kabul edilebilirlik eşiklerini önceden test etmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. İhlal hangi temel haktan kaynaklanıyor ve hem Anayasa hem AİHS kapsamında mı (ortak koruma alanı)?
2. İhlali doğuran kesinleşmiş işlem/karar hangisi ve ne zaman tebliğ edildi?
3. Olağan kanun yolları (istinaf, temyiz, gerekirse karar düzeltme) tüketildi mi?
4. İhlalden doğan güncel ve kişisel bir mağduriyet var mı?

Denetim şeması

1. Konu bakımından yetki. Hak hem Anayasa hem AİHS (ve ek protokoller) kapsamında ortak korunan bir hak olmalı (m.148/3, 6216 m.45). Yasama işlemleri ve düzenleyici işlemler doğrudan başvuru konusu olamaz; idari/yargısal uygulama işlemi aranır.
2. Kişi bakımından yetki. Başvurucu güncel ve kişisel olarak, doğrudan etkilenen mağdur olmalı (6216 m.46). Kamu tüzel kişileri başvuramaz.
3. Başvuru yollarının tüketilmesi. İhlali gidermeye elverişli tüm olağan idari ve yargısal yollar tüketilmelidir (6216 m.45/2). Ara sonuç: tüketilmemişse başvuru reddedilir.
4. Süre. Başvuru yollarının tüketildiği, yoksa ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır (6216 m.47/5). Mazeret rejimi sınırlıdır.
5. Kabul edilebilirlik. Açıkça dayanaktan yoksunluk, anayasal ve kişisel önemden yoksunluk (önemli zarar yokluğu) elemeleri uygulanır. Esasta ihlal tespit edilirse AYM ihlali ve sonuçlarını giderme yolunu (yeniden yargılama, tazminat) gösterir.
6. AİHM ile ilişki. AYM, iç hukukta etkili başvuru yolu olarak görülür; AİHM'e gitmeden önce kural olarak tüketilmesi gereken bir aşamadır. Künye verirken başvuru numarası ve karar tarihini [doğrulanacak] işaretleyin; kaynak kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr.

Çıktı modülleri

• Kabul edilebilirlik ön testi (yetki, tüketme, süre, mağdur sıfatı) tablosu.
• İhlal iddiasının hak bazlı gerekçesi ve talep edilecek giderim (yeniden yargılama/tazminat).
• Süre takvimi ve eksik belge listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri anayasa-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.