bosanma-sebepleri-ve-kusur

Boşanma Sebepleri ve Kusur Analizi

Görev

Somut olayı doğru boşanma sebebine oturtmak (TMK m.161-166), kusur dağılımını delil temelinde kurgulamak ve bunun tazminat (m.174) ile yoksulluk nafakasına (m.175) etkisini öngörmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Boşanma talebi karşı tarafça kabul ediliyor mu (anlaşmalı mı, çekişmeli mi)?
2. Hangi olgular var: zina, şiddet, hakaret, terk, güven sarsıcı davranış, ekonomik şiddet?
3. Bu olgular ne zaman öğrenildi/gerçekleşti (süre hesabı için)?
4. Tarafların ekonomik-sosyal durumu ve kusur dengesi hakkındaki ilk değerlendirme nedir?

Denetim şeması

1. Özel sebep var mı? Zina (m.161) → dava hakkı, öğrenmeden başlayarak 6 ay, her halde 5 yıl içinde düşer (m.161/2); af halinde dava hakkı yoktur. Hayata kast/pek kötü/onur kırıcı davranış (m.162) → aynı 6 ay-5 yıl hak düşürücü süre. Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m.163), terk (m.164: ihtar şartı, en az 6 ay ayrı yaşama + 2 ay ihtar süresi), akıl hastalığı (m.165).
2. Özel sebep yoksa genel sebep. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m.166/1-2): birlik ortak hayatı sürdürmeleri beklenmeyecek derecede sarsılmış olmalı; davacının kusuru daha ağırsa davalının itiraz hakkı (m.166/2 son cümle) tartışılır.
3. Kusur tespiti ve ispat. Her bir vakıa tanık, mesaj/kayıt, rapor ile kanıtlanır; ispat yükü iddia edene aittir (TMK m.6, HMK m.190). Kusur dengesi tazminat ve yoksulluk nafakasının ön şartıdır: tazminat isteyen kusursuz/az kusurlu olmalı (m.174), yoksulluk nafakası isteyen daha fazla kusurlu olmamalıdır (m.175).
4. Anlaşmalı boşanma (m.166/3). En az 1 yıl evlilik + tarafların hâkim önünde iradesi + hâkimce uygun bulunan protokol (mali sonuçlar ve çocuk düzenlemeleri) şarttır.
5. Ara sonuç. Sebep + kusur oranı + fer'i sonuçlar birlikte raporlanır.

Çıktı modülleri

• Sebep-vakıa-delil eşleştirme tablosu ve kusur dengesi değerlendirmesi.
• Süre/hak düşürücü süre kontrol listesi.
• Anlaşmalı boşanma protokolü iskelet uyarısı veya çekişmeli strateji notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri aile-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.